Uchwycić fenomen radiowej Trójki nie jest trudno. Ale wyczerpująco i godnie przedstawić losy prestiżowej rozgłośni w jednej publikacji, to już nie lada wyzwanie. Sztuka ta udała się Wiesławowi Weissowi w dziele kompletnym jakim jest “33 x Trójka. Program Trzeci Polskiego Radia w 33 odsłonach”. Takiej książki na polskim rynku jeszcze nie było!
"33 x Trójka. Program Trzeci Polskiego Radia w 33 odsłonach"
I pewnie długo już nie będzie. Bo która druga redakcja radiowa w Polsce ma tak bogatą historię i może poszczycić się tyloma wychowanymi gwiazdami dziennikarstwa? Które radio było kulturowym oknem Polaków na świat? Która redakcja, mimo różnych zawirowań, tworzy ze swoimi słuchaczami jedną wielką rodzinę? Która rozgłośnia ma tyle kultowych audycji, że mogą się one złożyć na czterokilogramowe, siedmiuset stronicowe tomiszcze naszpikowane ponad dwoma tysiącami zdjęć?
Bez Trójki polska rzeczywistość, nie tylko medialna, nie byłaby taka sama. Ba, Polacy bez Trójki nie byliby tacy, jacy są. Bo kto odpowiadał za dobry gust Polaków przed pojawieniem się sformatowanych rozgłośni radiowych? Gdzie była publikowana najlepsza satyra w kraju? Przy czyich słuchowiskach radiowych gromadziły się całe rodziny z przyklejonymi do odbiorników uszami? Gdzie puszczano całe płyty The Beatles, Led Zeppelin, Pink Floyd, Sex Pistols i wielu innych? Ktoś w końcu musiał odpowiedzieć na te pytania.
A najwłaściwszą osobą okazał Wiesław Weiss, redaktor naczelny miesięcznika “Teraz Rock”, autor wielu książek muzycznych, ale i były wieloletni współpracownik Programu Trzeciego Polskiego Radia. Autor znany jest ze starannej, wręcz benedyktyńskiej, pracy dziennikarskiej. Weiss zamienił się w historyka mediów i przez ponad dwa lata pracował nad książką. Przesłuchując ponad 100 rozmówców związanych z PTPR nie zdążył z premierą książki na obchody 50-lecia Trójki, które miały miejsce w kwietniu 2012 r. I może dobrze, bo radiowe obchody mogłyby przyćmić wydanie kanonicznego dzieła, jakim jest “33 x Trójka”. A skąd pomysł na książkę? Weiss wymyślił plebiscyt na najchętniej słuchane audycje w historii Programu Trzeciego. Słuchacze wytypowali trzydzieści trzy audycje z dziejów rozgłośni, które darzą największą estymą. Ktoś zapyta, dlaczego tylko trzydzieści trzy?
Można by pomyśleć, że książka nie wyczerpuje tematu Trójki, skoro autor opisuje zaledwie kilkadziesiąt pozycji nadawanych na jej falach. Nic bardziej mylnego. Weiss gdzie tylko może, w rozbudowanym stopniu maluje dzieje radia przypominając o tak zasłużonych programach jak “Trójka pod księżycem”, “Bielszy odcień bluesa”, “Muzyka niepoważna”, “Laboratorium”, “Nieznane o znanych”, “Rodzina Poszepszyńskich” i wielu, wielu innych. A jaka jest najważniejsza audycja Programu Trzeciego? Bezwzględnie “Lista Przebojów Programu Trzeciego”. I właśnie “Lista” jako nr. 1 Trójki otwiera “33 x Trójkę”.
Zdjęcia, wspomnienia muzyków goszczących na radiowej liście przebojów, listy i prezenty od słuchaczy, rankingi, i cała wielostronicowa historia kultowej “Listy” od wspomnień jej pomysłodawcy Andrzeja Turskiego, przez wypowiedzi wszystkich zmienników Niedźwiedzia, aż po opuszczenie Trójki przez pana Marka i jego triumfalny powrót. Jest nawet jedno zdjęcie legendarnej Helen. Ktoś oburzony stwierdzi, że “Lista” powinna dzielić podium z “Minimaxem” Piotra Kaczkowskiego, lub stwierdzi nawet, że to kultowy program z minimum słów i maximum muzyki jest najbardziej zasłużoną audycją muzyczną w Polsce. Program Kaczora od 1968 r. miał ponad dwa tysiące wydań i był oknem na muzyczny świat nie tylko w Polsce doby PRL. Swoją drogą, sama “Lista” i “Mimimax” zasługują na osobne wydawnictwa.
Weiss rozprawia się z wieloma mitami narosłymi, wokół redakcji na Myśliwieckiej, jak chociażby z pierwszą emisją radiostacji, która wcale nie miała miejsca 1 kwietnia 1968 r. Autor przytacza wiele wspomnień i anegdot obecnych i byłych pracowników i współpracowników redakcji. Dowiadujemy się, że Edward Gierek nie lubił rocka i zabronił puszczania zachodniej muzyki w Trójce. Ale dowiadujemy się też dlaczego muzyka rockowa okazała się trwalsza od rządów Gierka. Czytamy o tym jak Piotr Kaczkowski wszedł w posiadanie drugiej płyty Led Zeppelin jeszcze przed jej oficjalną światową premierą. Przypominamy sobie słowa specjalnie zmienionej dla Piotra Kaczkowskiego “Autobiografii” Perfectu, czy zaimprowizowanego “Bluesa dla Kaczora” TSA.
Wspominamy czas, kiedy specjalnie dla Kaczkowskiego w Trójce wystąpiła Tori Amos, a w studio gościł sam Leonard Cohen. I mógłbym tak w nieskończoność opisywać piękną, niekończącą się historie audycji, a to dopiero drugi rozdział monumentalnego wydawnictwa! Dalej czytamy o popularnej audycji “Zapraszamy do Trójki”, gdzie pojawia się nawet założyciel Radia ZET Andrzej Woyciechowski, czy zagłębiamy się we wspomnienie wywiadu z 1982 r. z żoną internowanego Lecha Wałęsy. Dowiadujemy się dlaczego Marek Niedźwiecki trafił do więzienia, czy dlaczego Trójka miała stać się radiem oświatowym. Jeśli chcecie wiedzieć, gdzie i jak zaczynała swoją karierę Monika Olejnik, to tylko tu dostaniecie zobrazowaną odpowiedź. I tylko w tej książce zobaczycie jak zabetonować usta Monice Olejnik.
A sztuka ta nie udała się póki co nikomu, włącznie z najważniejszymi politykami wszystkich opcji. Rozczaruję tych, którzy liczyli na zdjęcia Piotra Kaczkowskiego. Kaczor pozostał anonimowy! Ale książka zawiera masę innych atrakcji. W zasadzie jest skarbnicą wiedzy o historii i mediach w Polsce zawierającą multum niespodzianek. Możemy obejrzeć historyczne zeszyty tytułowego pana Sułka z książki Jacka Janczarskiego “Kocham pana, panie Sułku”. Przypominamy sobie, który polityk kiedy i za jaką wypowiedź otrzymał nagrodę “Srebrne Usta”. Grażyna Dobroń poleca 20 książek, które uzdrowią naszą duszę, Ryszard Jaźwiński przywołuje 20 kultowych filmów, do których wraca najczęściej. Marek Gaszyński prezentuje dwie dziesiątki swoich ulubionych utworów, a Marek Niedźwiecki, Marcin Kydryński, Piotr Kosiński i wielu innych przedstawiają swoje ulubione płyty. O swoich najważniejszych utworach opowiada Jerzy Sosnowski, Ian Gillian z Depp Purpple, Allan Starski, Steve Hogarth z Marillion, Mariusz Szczygieł, Krystyna Kofta i wielu innych. W Trójce gościli znamienici goście od Dalajlamy przez Pata Matheny, Michaela Houellebecq’a po Prezydenta RP. Ufff, a to i tak nawet nie wierzchołek góry lodowej.
“33 x Trójka”, to książka, której nie można przestać czytać. Wraca się do niej po wielokroć, żeby wciąż odkrywać nowe atrakcje. Bo pokażcie mi w Polsce drugą redakcję, dzięki której rozbłysnęłyby gwiazdy podobnego kalibru co: Piotr Kaczkowskiego, Wojciech Mann, Marek Niedźwiecki, Tomasz Beksiński, Maria Czubaszek, Grzegorz Miecugow, Maciej Zembaty, Zygmunt Kałużyński, Monika Olejnik, Artur Andrus, Marek Gaszyński, Jacek Fedorowicz, Grzegorz Wasowski, Marek Wiernik, Magda Jethon, Tomasz Sianecki, Hirek Wrona, Marek Wolski, Beata Pawlikowski, Beata Michniewicz, Wojciech Reszczyński, Sławomir Zieliński, Andrzej Turski, Kuba Strzyczkowski, Paweł Kostrzewa, Piotr Baron, Krzysztof Ziemiec, Grażyna Dobroń, Piotr Stelmach. A przecież, to tylko kilkanaście nazwisk, które stworzyły lub współtworzyły Trójkę w pewnym okresie. A przecież są jeszcze nazwiska wielu bohaterów drugiego planu: realizatorów, wydawców, dźwiękowców, kierowców, asystentów i innych “kaziów”. Magada Jethon, szefowa Trójki, już na samym wstępie książki wyznaje, że “praca w Trójce to małżeństwo z miłości”. Nie tylko praca, ale i słuchanie Trójki, to miłość od pierwszego usłyszenia do zasłuchania i grobowej deski.
Próżno szukać na księgarskich półkach publikacji przygotowanej z równą pieczołowitością, dziennikarską dociekliwością i encyklopedyczną rzetelnością. A jeśli już uda się Państwu znaleźć tego typu publikację, to będzie nią pewnie “Kult. Biała Księga” autorstwa… Wiesława Weissa.
Anglicy mają swoje BBC. A Polacy? Polacy nie gęsi – swój język mają i mogą się chwalić Trójką na całym świecie. Dzieło Wiesława Weissa wyczerpało temat nie wyczerpując czytelnika. A to wielka sztuka. “33 x Trójka”, to książka przy której nie można przejść obojętnie. Książka 2012 roku? Bez dwóch zdań. Wielka książka o wspaniałym radiu!
