Stowarzyszenie Dziennikarzy RP w Katowicach

W projekcie ustawy o mediach narodowych zaznaczono, że częścią misji publicznej Telewizji Polskiej i Polskiego Radia jest emisja całodobowych kanałów informacyjnych. Nowymi elementami misji są też m.in. wzbogacanie świadomości historycznej oraz ochrona dzieci i młodzieży przed demoralizacją. Media narodowe nie mogą też odmówić emisji wystąpień prezydenta, premiera i marszałków parlamentu.

Projekt ustawy o mediach narodowych, złożony w czwartek w Sejmie przez grupę posłów PiS, znacznie dokładniej określa misję tych mediów niż dotychczasowa ustawa o radiofonii i telewizji (obowiązująca z nowelizacjami od 1992 roku) w rozdziale o mediach publicznych.

- Misją publiczną narodowych instytucji radiofonii i telewizji jest pozyskiwanie i rozpowszechnianie rzetelnych informacji z kraju i z zagranicy, kultywowanie tradycji narodowej oraz wartości patriotycznych i humanistycznych, przyczynianie się do zaspokajania duchowych potrzeb słuchaczy i widzów, rozbudzanie i zaspokajanie ich wszechstronnych zainteresowań, upowszechnianie dorobku polskiej i światowej nauki i twórczości artystycznej, popularyzowanie różnych form obywatelskiej aktywności, ułatwianie dostępu do obiektywnej informacji oraz tworzenie warunków pluralistycznej debaty o sprawach publicznych – przez oferowanie społeczeństwu i jego poszczególnym częściom zróżnicowanych programów radiowych i telewizyjnych oraz innych usług w zakresie informacji, publicystyki, kultury, edukacji, sportu i rozrywki z zachowaniem zasad bezstronności, pluralizmu, niezależności i wysokiej jakości. Misją publiczną Polskiej Agencji Prasowej jest pozyskiwanie i przekazywanie odbiorcom rzetelnych, obiektywnych i wszechstronnych informacji z kraju i z zagranicy – czytamy w projekcie nowej uchwały.

- Publiczna radiofonia i telewizja realizuje misję publiczną, oferując, na zasadach określonych w ustawie, całemu społeczeństwu i poszczególnym jego częściom, zróżnicowane programy i inne usługi w zakresie informacji, publicystyki, kultury, rozrywki, edukacji i sportu, cechujące się pluralizmem, bezstronnością, wyważeniem i niezależnością oraz innowacyjnością, wysoką jakością i integralnością przekazu – stanowi obowiązująca obecnie ustawa.

Wśród szczególnych elementów tej misji mediów publicznych w obu dokumentach wymienione są m.in. upowszechnianie wiedzy o języku polskim, tworzenie produkcji przeznaczonych dla Polaków mieszkających za granicą, respektowanie chrześcijańskiego systemu wartości (przy przyjęciu za podstawę uniwersalnych zasad etycznych), działanie na rzecz umacniania rodziny, promowanie sportu i zdrowego trybu życia, wspieranie twórczości artystycznej, literackiej i naukowej, zwłaszcza polskiej, uwzględnianie szczególnych potrzeb osób niepełnosprawnych, propagowanie postaw i przedsięwzięć sprzyjających przeciwdziałaniu patologiom społecznym oraz edukacja medialna.

W projekcie nowej ustawy znalazły się dodatkowe elementy misji publicznej. Jednym z nich jest wzbogacanie świadomości historycznej i przeciwdziałanie wypaczaniu obrazu historii Polski, utrwalanie wspólnoty narodowej i umacnianie odpowiedzialności za dobro wspólne oraz dokumentowanie twórczości radiowej i telewizyjnej oraz wydarzeń o doniosłym znaczeniu w dziejach Polski. O potrzebie prowadzenia lepszej polityki historycznej w mediach publicznych kilka razy mówili w ostatnim okresie posłowie pracujący nad projektem, m.in. koordynujący go wiceminister kultury Krzysztof Czabański.

Inny konkretny element misji to utrwalanie wspólnoty narodowej i umacnianie odpowiedzialności za dobro wspólne oraz upowszechnianie wiedzy o Polsce za granicą. Uruchomienie anglojęzycznego kanału informacyjnego Poland24, skierowanego na rynki zagraniczne, prezes TVP Jacek Kurski.

Nowymi ustawowymi częściami misji publicznej są także propagowanie postaw i przedsięwzięć sprzyjających przeciwdziałaniu patologiom społecznym, upowszechnianie świadomości ekologicznej oraz działanie na rzecz podnoszenia profesjonalnych i etycznych standardów w mediach oraz kwalifikacji osób w nich zatrudnionych.

W projekcie ustawy zapisano, że zarówno Telewizja Polska, jak i Polskie Radio w celu realizacji misji nadaje kanały ogólnopolskie, w tym całodobowy kanał informacyjny. W obecnie obowiązującej ustawie taka stacja nie jest osobno wymieniona.

Projekt zakłada, że media narodowe (TVP, Polskie Radio i Polska Agencja Prasowa) mają obowiązek upowszechniać stanowiska marszałka Sejmu, marszałka Senatu, prezydenta i premiera. Co to oznacza? Nadawcy nie mogą, w zakresie i formach wynikających z ich założeń redakcyjnych, odmówić wyemitowania wystąpienia żadnej z tych osób w ustalonym przez nią czasie, natomiast PAP nie może odmówić umieszczenia w swoim serwisie informacyjnym pełnego tekstu stanowiska żadnej z nich. Jednocześnie media narodowe są obowiązane “przedstawiać w sposób rzetelny i pluralistyczny stanowiska zarejestrowanych w Rzeczypospolitej Polskiej partii politycznych, związków zawodowych i związków pracodawców w węzłowych sprawach publicznych”.

Polskie Radio i TVP mogą też zawierać porozumienia z ministrami na tworzenie programów związanych z realizacją szkolnych programów nauczania oraz innych produkcji edukacyjnych, zwłaszcza dotyczących nauki, kultury, sportu, ekologii i wiedzy obywatelskiej oraz wiedzy o Polsce za granicą. Przy czym taka współpraca nie może naruszać niezależności redakcyjnej.

Roczne wpływy ze składki audiowizualnej, przy ściągalności na poziomie 80 proc., są szacowane na 2 mld zł i będą trafiać nie tylko do mediów publicznych (które zostaną przemianowane na narodowe), lecz także do Polskiej Agencji Prasowej. Od lipca za zarządzanie środkami z abonamentu radiowo-telewizyjnego nie będzie już odpowiadać KRRiT, tylko nowoutworzone: Fundusz Mediów Narodowych i kierująca nim Rada Mediów Narodowych.

Według projektów nowych ustaw medialnych złożonych w czwartek w Sejmie przez grupę posłów PiS od początku przyszłego roku abonament radiowo-telewizyjny zostanie zastąpiony przez składkę audiowizualną. Będzie ona wynosić 15 zł miesięcznie, pobierana będzie od każdego punktu poboru energii elektrycznej, a zwolnieni z jej płacenia będą m.in. osoby w wieku powyżej 75 lat, o znacznym stopniu niepełnosprawności, uprawnione do ryczałtu energetycznego oraz pobierające świadczenie opiekuńcze lub świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko, a także gminne jednostki organizacyjne bez osobowości prawnej.

- W obecnych warunkach taką daniną może być jedynie składka obciążająca punkty poboru energii elektrycznej. Dla takiego rozwiązania nie ma realnej alternatywy. Nie jest możliwe szybkie i proste wprowadzenie składki od gospodarstw domowych, ponieważ nie stworzono dotychczas rejestru takich gospodarstw. Nie jest również możliwe powiązanie obowiązku składkowego z podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT) choćby dlatego, że poza zasięgiem tego podatku znajdują się rolnicy nieprowadzący działów specjalnych. Przy obu rozwiązaniach obowiązkiem wnoszenia składki nie byliby objęci przedsiębiorcy i instytucje niezarobkowe, co nie miałoby uzasadnienia, skoro podmioty te są dotychczas obowiązane wnosić opłaty abonamentowe – opisują autorzy projektów ustaw w ich uzasadnieniu. – Projektowana ustawa pozwoli na uzyskanie środków stanowiących przychód Funduszu Mediów Narodowych w wysokości zbliżonej do tej, jaką możną by uzyskać, gdyby dotychczasowe przepisy o opłatach abonamentowych były konsekwentnie egzekwowane, przy jednoczesnym obniżeniu kosztów poboru – podkreślają.

Środki ze składki audiowizualnej poprzez urzędy skarbowe będą trafiać do Funduszu Mediów Narodowych zarządzanego przez Radę Mediów Narodowych. Projektodawcy na podstawie danych Agencji Rynku Energii, że w najbliższych latach będzie w Polsce ok. 17,5 mln punktów poboru energii elektrycznej i przy założeniu ściągalności nowej daniny na poziomie 80 proc. prognozują, że w 2017 i 2018 roku wpływy brutto z niej wyniosą po 2,1 mld zł. Od tego należy odliczyć prowizję dla dostawców energii od pobrania jednostkowej składki (30 groszy w 2017 roku, po 20 groszy w kolejnych latach). W sumie prowizje dla nich w przyszłym roku wyniosą 63 mln zł, a w 2018 roku – 42 mln zł.

Autorzy projektu podkreślają, że to system o wiele prostszy i wydajniejszy niż obecnie obowiązujący abonament RTV. Według danych Poczty Polskiej na koniec stycznia br. zarejestrowanych było tylko 6,9 mln użytkowników telewizorów i radioodbiorników, z czego nieobjętych zwolnieniem od abonamenty było jedynie 3,4 mln osób w gospodarstwach domowych oraz 218 tys. firm i instytucji.

Istotną zmianą jest również to, że środki ze składki audiowizualnej będą trafiać nie tylko do Telewizji Polskiej, Polskiego Radia i jego rozgłośni regionalnych, lecz także do Polskiej Agencji Prasowej. Plan finansowania PAP-u z nowej daniny ma zostać opracowany najpóźniej do połowy przyszłego roku.

Już od 1 lipca br. wpłaty z abonamentu RTV formalnie będą trafiać nie do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, lecz do Funduszu Mediów Narodowych. Prace nad utworzeniem Funduszu i powołaniem Rady Mediów Narodowych zaczną się zaraz po wejściu w życie ustaw (autorzy projektu prognozują, że nastąpi to na przełomie maja i czerwca; ustawy zaczną obowiązywać trzy dni po podpisaniu przez prezydenta). Z kolei przewodniczący KRRiT do 4 lipca przekaże Funduszowi dane dotyczące tegorocznych wpływów z abonamentu RTV oraz ich zrealizowanego i planowanego wydatkowania w br.

Na wydatki administracyjne, głównie związane z funkcjonowaniem Rady, będzie można odpisywać 1,5 proc. wpływów Funduszu. Jego uproszczony plan finansowy na br. ma zostać uchwalony przez Radę po 15 października br. i zatwierdzony przez marszałka Sejmu. – Na razie składka audiowizualna będzie jedynym znaczącym źródłem przychodów Funduszu. W dalszej perspektywie ustawodawca zdecyduje się przyznać Funduszowi inne pozabudżetowe źródła zasilania – informują autorzy projektu ustaw.

W pierwszym okresie działania Rada Mediów Narodowych, po zasięgnięciu opinii właściwych ministrów oraz prezesa UOKiK-u, opracuje standardy planowania zadań instytucji mediów narodowych w zakresie misji publicznej, finansowania tych zadań, rozliczania przez instytucje otrzymanych środków publicznych oraz kontroli i jawności ich przeznaczenia i wykorzystania, uwzględniając w szczególności wymagania wynikające z prawa Unii Europejskiej. – W pracach tych zostaną wykorzystane dotychczasowe uwagi Komisji Europejskiej, a także projekty ustawodawcze, nad którymi pracowano w okresie rządów PO-PSL, lecz których z nieznanych przyczyn nie doprowadzono do skutku, choć rządy te miały na to bardzo wiele czasu, zapewniały o swojej prounijności i dysponowały wystarczającą większością parlamentarną – zapowiadają autorzy projektu. Uchwała Rady w tym zakresie ma zostać podjęta do końca października br.

Po wprowadzeniu w życie wszystkich tych przepisów Rada Mediów Narodowych będzie z jednej strony zarządzać finansowaniem instytucji mediów narodowych ze składki audiowizualnej, a z drugiej – kontrolować wypełnianie przez nie misji publicznej. – W tej drugiej roli Rada poniekąd zastąpi 20 trzyosobowych rad nadzorczych dotychczasowych spółek albo – innymi słowy – będzie sui generis wspólną radą nadzorczą instytucji mediów narodowych, co spowoduje obniżenie kosztów nadzoru i zapewni jego jednolitość. W związku z tą drugą rolą Rada i jej przewodniczący będą wykonywać wobec instytucji mediów narodowych pewne kompetencje, które w spółkach przypadają radom nadzorczym, takie jak zatwierdzanie planów finansowych, przeprowadzanie konkursu na dyrektora naczelnego i powoływanie na tę funkcję czy ustalanie zasad wynagradzania kadry kierowniczej – opisują projektodawcy. – Pod tym względem istnieje pewna analogia do pozycji spółki “matki” względem spółek “córek” w strukturach holdingowych – dodają.

Marcin Palade został odwołany z funkcji członka zarządu Polskiego Radia. W kierownictwie firmy był od początku stycznia br.

Marcin Palade

- Właśnie zostałem odwołany z funkcji członka zarządu Polskiego Radia. Teraz będę miał dużo czasu by rozmyślać nad dobrą zmianą – poinformował Palade w czwartek po południu na Twitterze.

Marcin Palade został powołany do zarządu Polskiego Radia przez ministra skarbu państwa na początku stycznia br., zaraz po wejściu w życie nowelizacji ustawy medialnej. Odpowiadał m.in. za Agencję Reklamy.

W latach 2006-2008 Palade był prezesem Radia Opole, a potem doradcą zarządu Polskiego Radia. Z wykształcenia jest politologiem, współtworzył Polską Grupę Badawczą, jest członkiem Klubu Socjometrycznego. Zajmował się badaniem opinii publicznej i geografii wyborczej w Polsce.

W zarządzie Polskiego Radia pozostają Barbara Stanisławczyk (jest prezesem) i Jerzy Kłosiński.

Zgodnie z obowiązującą do końca czerwca br. nowelizacją ustawy medialnej, członkowie zarządów i rad nadzorczych spółek mediów publicznych mogą zostać w dowolnym momencie powołani i odwołani przez ministra skarbu państwa.

Od początku maja Ewa Żarska będzie nową reporterką Polsat News w Łodzi. Dziennikarka zastąpi Marcina Wąsiewicza, który zakończył współpracę ze stacją.

Ewa Żarska

Ewa Żarska w latach 2012-2014 była korespondentką Polsat News w Londynie, a następnie reporterką stacji w Warszawie. Wcześniej pracowała m.in. w TV Biznes.

W ośrodku łódzkim Polsat News pracują również reporterzy: Adam Malik i Maciej Wenerski.

Wygaszanie kontraktów w spółkach mediów publicznych przekształcanych w instytucje mediów narodowych obejmie kadrę kierowniczą, a nie wszystkich pracowników, jak wcześniej planowano. Tak wynika z projektów ustaw składających się na tzw. dużą ustawę medialną.

W projekcie ustawy wprowadzającej ustawę o mediach narodowych i ustawę o składce audiowizualnej napisano:  ”Nawiązany przed dniem przekształcenia stosunek pracy pracownika przekształconej osoby prawnej zatrudnionego na czas nieokreślony na stanowisku dyrektora, zastępcy dyrektora, kierownika bądź zastępcy kierownika lub na stanowisku szefa redakcji bądź zastępcy szefa redakcji wygasa z dniem 30 września 2016 r., chyba że do tego czasu strony zawrą umowę przewidującą dalsze trwanie stosunku pracy”. Pracownikowi, którego stosunek pracy wygaśnie, ma przysługiwać odprawa pieniężna.

Projekty ustaw zakładają przekształcenie TVP, Polskiego Radia i PAP ze spółek prawa handlowego w instytucje mediów narodowych, a także zastąpienie abonamentu rtv, powszechną składką audiowizualną, ściąganą wraz z opłatą za prąd.

Przekształcenie to ma nastąpić od 1 lipca 2016 roku. Wyboru władz mediów publicznych miałaby dokonywać sześcioosobowa Rada Mediów Narodowych wybierana przez Sejm, Senat i prezydenta na sześcioletnią kadencję. Wśród kandydatów wybieranych przez Sejm jedno miejsce będzie ustawowo gwarantowane dla kandydata z największego klubu opozycyjnego.

Władze poszczególnych mediów, czyli dyrektorzy naczelni (pełnią funkcje redaktorów naczelnych), mieliby być wybierani w drodze konkursów jawnych spośród kandydatów zgłoszonych przez organizacje społeczne i stowarzyszenia twórcze. Mają być wybierani na co najmniej dwuletnie kadencje związaną z realizacją przyjętych planów programowo-finansowych. Ponowne powołanie na następną kadencję nie wymaga przeprowadzenia konkursu.

Henryk Grzonka, dziennikarz Polskiego Radia Katowice, otrzymał Laur Studencki.

Henryk Grzonka

Uniwersytet Śląski nagrodził Grzonkę za szczególne promowanie kultury studenckiej. To nie pierwsze takie wyróżnienie dla naszej rozgłośni. W 2013 roku Polskie Radio Katowice zwyciężyło w kategorii “organizacja przyjazna studentom”.