Stowarzyszenie Dziennikarzy RP w Katowicach

Mówi Ireneusz Cencora, reżyser i autor scenariusza do filmu “Wilibald Winkler. Przede wszystkim człowiek”. W sobotę (16.11.) pokazała go Telewizja Zabrze, dzień wcześniej odbył się pokaz przedpremierowy w kawiarni Domu Muzyki i Tańca.

- To pierwszy z cyklu filmów o wybitnych zabrzanach. Kto wymyślił ten cykl?

Ireneusz Cencora

- Pomysł, jest efektem wielu moich rozmów z Janem Szulikiem. Zastanawialiśmy się, co można zrobić żeby przetrwała pamięć o osobach wielkich, które żyły w Zabrzu, przewinęły się przez to miasto albo w jakiś sposób były z nim związane.

- Jakie trudności napotykał pan podczas pisania scenariusza poświęconego prof. Wilibaldowi Winklerowi?

- To była tak wspaniała postać, że jedynym problemem przy realizacji filmu było ograniczenie czasowe – w 21 minut należało opowiedzieć o całym jego życiu, pokazać wiele poziomów jego egzystencji. Chciałem w filmie ująć to, jak przenikała się w niej sfera sacrum i profanum. Profesor był jedną z niewielu osób, które potrafiły zachować harmonię między tymi sferami. Wypełniał swoje obowiązki społeczne i był dobry dla innych. Nie dzielił ludzi na tych, którzy mają pieniądze i ich nie mają, są mądrzy albo głupi; potrafił z każdym rozmawiać.

- Przed chwilą w kawiarni DMiT skończył się pierwszy publiczny pokaz filmu. Jakie to przeżycie dla reżysera?

- Przygotowując go czułem, że jest bliski temu co chciałem wyrazić. A kiedy podczas pisania czy tworzenia czuje się temat, to można mieć nadzieję, że dzieło będzie dobre. Nie z każdym tematem tak jest. Dlaczego z tym tak było? Może dlatego, że też jestem osobą poszukującą duchowości i mój bohater mocno mnie zainspirował.

- Dziękuję za rozmowę.

Rok 2014 w woj. śląskim będzie Rokiem Henryka Sławika – zdecydował w poniedziałek sejmik regionu. Pochodzący z Górnego Śląska Henryk Sławik w czasie II wojny światowej uratował na Węgrzech ok. 5 tys. Żydów i pomógł dziesiątkom tysięcy polskich uchodźców.

Henryk Sławik

W przyszłym roku przypada 120. rocznica urodzin i 70. rocznica śmierci Sławika. Jak zaakcentowali radni w przyjętej rezolucji w tej sprawie, zamordowany w niemieckim obozie w 1944 r. Sławik był “bohaterem trzech narodów: polskiego, węgierskiego i żydowskiego”.

Henryk Sławik (1894-1944) pochodził ze wsi Szeroka – obecnie dzielnicy Jastrzębia Zdroju. Wcielony do armii niemieckiej w czasie I wojny światowej, trafił na front wschodni, a potem do rosyjskiej niewoli. Po powrocie wziął udział w trzech powstaniach śląskich i akcji plebiscytowej. Ukończył tylko niemiecką szkołę ludową; nie stać go było na dalszą naukę, ale luki uzupełnił samokształceniem.

Po przyłączeniu części Górnego Śląska do Polski został dziennikarzem w Katowicach. Był m.in. radnym miejskim, redaktorem naczelnym katowickiej “Gazety Robotniczej”, pełnił też funkcję prezesa Syndykatu Dziennikarzy Polskich Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego. Był jednym z liderów antykomunistycznego skrzydła Polskiej Partii Socjalistycznej i radnym Katowic. Był także długoletnim posłem do Sejmu Śląskiego, delegatem do Ligi Narodów i działaczem związkowym.

Po wybuchu II wojny światowej przedostał się przez Rumunię na Węgry. Wkrótce został prezesem Komitetu Obywatelskiego ds. Opieki nad Uchodźcami Polskimi na Węgrzech, był też jednym z reprezentantów polskiego rządu na emigracji. Przy cichym poparciu władz węgierskich organizował przerzuty Polaków do armii polskiej na Zachodzie.

Uratował, wyrabiając fałszywe dokumenty – na podstawie wystawianych przez duchownych fałszywych metryk chrztu – ok. 5 tys. polskich Żydów, którzy trafili na Węgry. Zorganizował też, przy współpracy z duchowieństwem, sierociniec dla żydowskich dzieci – dobrze zakamuflowany, bo działający pod szyldem sierocińca dla dzieci oficerów polskich.

Po wkroczeniu na Węgry Niemców przeszedł do pracy w konspiracji. Wydany przez Polaka, niemieckiego konfidenta, został aresztowany w lipcu 1944 r. i poddany gestapowskiemu śledztwu w więzieniu w Budapeszcie. Torturowany, nie wydał m.in. swego współpracownika Józsefa Antalla. Został zesłany do niemieckiego obozu w austriackim Mauthausen, gdzie zginął rozstrzelany 25 lub 26 sierpnia 1944 r.

Po wojnie władze PRL skazały Sławika na niepamięć. W 1990 r. pośmiertnie nadano mu tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. W 2001 r. bliski współpracownik Sławika w Komitecie Obywatelskim, Żyd Henryk Zvi Zimmermann przypomniał o jego dokonaniach. W Polsce pamięć o Sławiku przywróciła publikacja Grzegorz Łubczyka z 2003 r. “Polski Wallenberg. Rzecz o Henryku Sławiku”, na podstawie której powstał dokument filmowy.

W 2010 r. prezydent Lech Kaczyński odznaczył Sławika najwyższym polskim odznaczeniem – Orderem Orła Białego. József Antall otrzymał wtedy pośmiertnie najwyższe odznaczenie nadawane cudzoziemcom – Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski.

Pod koniec października br. katowicka rada miasta zdecydowała o lokalizacji pomnika, który ma upamiętnić Henryka Sławika i Józsefa Antalla seniora. Monument pamięci obu tych bohaterów ma stanąć przy budowanym w pobliżu Spodka Międzynarodowym Centrum Kongresowym. Październikowa uchwała otworzyła drogę do ogłoszenia konkursu na projekt pomnika, który – w zamierzeniu inicjatorów przedsięwzięcia – ma stać się jednym z symboli Katowic.

XVII edycja Grand Press 2013

Podczas pierwszego posiedzenia jury Grand Press do finału konkursu nominowano 51 materiałów dziennikarskich. Zwycięzców poznamy 13 grudnia. Natomiast głosowanie na Dziennikarza Roku 2013 trwa do 9 grudnia.

Do konkursu Grand Press zgłoszono w tym roku aż 714 prac: prasowych, radiowych, telewizyjnych i internetowych. Najwięcej w kategoriach Reportaż prasowy – 167 i Dziennikarstwo specjalistyczne – 134. W kategorii News było 49 prac, w Dziennikarstwie śledczym – 53, Publicystyce – 83, Reportażu radiowym – 41, Reportażu telewizyjnym – 66, Wywiadzie – 121.

Po dwóch dniach obrad jury przyznało nominacje we wszystkich kategoriach, przekazując do finału 51 prac. Teraz zostaną one sprawdzone pod kątem zgodności z regulaminem, więc ostateczna liczba materiałów w finale, który odbędzie się 13 grudnia, może ulec zmianie.

W tym roku w jury Grand Press zasiadają: Roman Czejarek (Program I Polskiego Radia), Renata Gluza (“Press”), Jarosław Gugała (Polsat), Mirosław Harasim (Polska Agencja Prasowa), Jerzy Jurecki (“Tygodnik Podhalański”), Marcin Kowalczyk (“Express Ilustrowany”), Edward Miszczak (TVN), Rafał Olejniczak (Radio Zet), Piotr Radziszewski (TVP 1), Andrzej Skworz (“Press”), Jadwiga Sztabińska (“Dziennik Gazeta Prawna”), Tadeusz Sołtys (RMF FM) i Rafał Zakrzewski (“Gazeta Wyborcza”).

Jednocześnie trwa głosowanie polskich redakcji na Dziennikarza Roku 2013 – kolegia redakcyjne mogą zgłaszać swoich kandydatów do 9 grudnia – wyłącznie poprzez e-mail pod adresem grandpress@press.pl. Nominacje mogą przysyłać kolegia redakcyjne polskich gazet, czasopism, stacji radiowych i telewizyjnych oraz profesjonalnych redakcji internetowych. Regulamin konkursu na Dziennikarza Roku jest na stronie www.grandpress.pl.

Gala finałowa, na której poznamy zdobywców nagród Grand Press oraz Dziennikarza Roku 2013, odbędzie się 13 grudnia w Warszawie. Organizatorem obu konkursów jest miesięcznik “Press”. Sponsorzy konkursu: PGE Polska Grupa Energetyczna, Grupa Żywiec SA. Sponsorem nowej nagrody – Grand Press Digital – jest Google.