Stowarzyszenie Dziennikarzy RP w Katowicach

Nakładem wydawnictwa SMFG Katowice ukazał się właśnie nowy tomik poetycki naszego Kolegi Jurka Granowskiego “Błyskawice dla dobrych ludzi”. W książce autor pomieścił poezję haiku.

Niezwykle starannie opracowany pod względem edytorskim tomik fascynuje także szatą graficzną, na którą złożyły się czarno-białe fotografie: Grzegorza Błachowskiego, Jana Zenona Duchnika, Dawida Granowskiego, Marcina Granowskiego, Ryszarda Granowskiego, Zofii Granowskiej, Anny Marii Kodzik, Jana Siwmira, Wandy Dusi Stańczyk, Doroty Strugały, Joanny Ryś i samego poety.

Tomikowi swoje recenzje poświęcili: Izabela Monika Bill i Tadeusz Lira-Śliwa z Wrocławia oraz Piotr Goszczycki z Warszawy. (poniżej)

Błyskawice myśli, czyli haiku według śląskiego poety

Jerzy Granowski urodził się w 1948 r. w Bochni. Ukończył Politechnikę Śląską oraz Dziennikarstwo i Nauki Polityczne na Uniwersytecie Warszawskim. Jest dziennikarzem, poetą, redaktorem i grafikiem. Debiutował w dzienniku “Wieczór” w 1979 roku wierszem “Ostrzeżenie”. Publikował w prasie śląskiej oraz w zbiorowych wydawnictwach. Jest autorem słuchowisk emitowanych na antenie Polskiego Radia Katowice. Jego grafiki były wykorzystane m.in. w tomikach poetyckich: “Cieniobranie” Marty Gracz, “Kameleony” Izabeli Moniki Bill.

"Błyskawice dla dobrych ludzi"

Do tej pory wydał dwie książki poetyckie: “Wstaniemy o świcie” (2011 r.) i “Błyskawice dla dobrych ludzi” ( haiku i podobne miniatury, 2014 r.).

Jerzy Granowski napisał na odwrocie drugiego tomiku, że ” Pisanie haiku wymusza pewną dyscyplinę zapisu i zabawę słowem oraz wyobraźnią”. Zaprasza czytelnika do wspólnej zabawy słowem, ponieważ haiku to są błyskawice dla dobrych ludzi.

Haiku jest japońską formą poetycką, charakterystyczną dla okresu Edo (1603-1868). Kompozycja tej formy zachowuje podstawowy zapis trójwersowy, 17. sylabowy (5-7-5). Ważnym elementem jest tutaj odniesienie do pory roku lub dnia. W znaczeniu klasycznym  haiku oznaczało utwór wiązany o charakterze żartobliwym.

Utwory Jerzego Granowskiego odbiegają od klasycznej formy gatunku. Autor wprowadza do haiku swoje refleksje, spostrzeżenia i niepokoje egzystencjalne. Ciekawym i oryginalnym pomysłem poety jest wprowadzenie spisu tematów zamiast treści.

W tomiku przeplatają i uzupełniają się dwa cykle tematyczne: klasyczny odnoszący się do pór roku i dnia oraz zaproponowany przez autora cykl wykraczający poza ramy wspomnianego gatunku (miasto, kolej, człowiek uwikłany). Książkę otwiera klasyczny temat “Wiosna”. Oto charakterystyczny przykład: “budzi się wiosna/gros motyli na kwiatach/samolot w locie” (s.5).

Natomiast ”We Florencji” jest przykładem cyklu wykraczającego poza ramy tematyczne haiku. Na uwagę zasługuje utwór: “na placyku/via Dante Alighieri/zapach poezji” (s.51).

W kręgu zainteresowań autora, poza tematem miasta, jest kolej. “złamany szlaban/sapie lokomotywa/krew na przejeździe” (cykl “Z torowiska”, s.117). Bardziej optymistycznym utworem z tego cyklu jest: “kolejka leśna/jedzie po wąskich torach/radość turystów” (s.123). Natomiast cykl “Nad mogiłą” pokazuje uwikłanie człowieka w historię i politykę: “Monte Cassino/tam krwią zroszone maki/-pamięć została” (s.35).

Powróćmy do tytułu książki: “Błyskawice dla dobrych ludzi”. Kim są dla autora dobrzy ludzie i dlaczego poświęcił właśnie im swoje utwory, a nie po prostu wszystkim ludziom? Odpowiedź znajdziemy w cyklu “Błyskawice”, na który składają się trzy haiku. Są to drogowskazy mówiące o odwiecznych wartościach moralnych, etycznych, religijnych, według których powinien żyć dobry, prawy człowiek.

Wspomniany tryptyk haiku można porównać do biblijnego symbolu Trójcy Świętej. Utwory stanowią nierozerwalną całość: “ciepłem błyskawicy/rozgrzeszona planeta/korzenie nieba”, “przesłanie Niebios/ostrzeżenie przed grzechem/to Palec Boży”, “piorun oświeca/ociemniałe rozumy/trwoga i życie” (s.85)

Zwróciliśmy uwagę na oryginalną okładkę tomiku, którą zaprojektował Jerzy Granowski. Przedstawia ona symbol ćmy i nawiązuje tym do klasycznego cyklu “Wiosna”: “ćma przyleciała/do mojego pokoju/jest co podziwiać”, “ćma kolorowa/do światła przyfrunęła/dookoła noc” (s.7). Ćma jest błyskawicą od Boga, przylatującą tylko do dobrych ludzi jako znak szczęścia, powodzenia, a poecie daje natchnienie twórcze i cieszy oko.

Należy wspomnieć, że dla haiku charakterystyczny jest brak tytułu.

Jednak autor złamał tę klasyczną zasadę i w ostatnim haiku tomiku nadał tytuł: INSTRUKCJA OBSŁUGI BYKA, “Mój Boże drogi/łapiesz byka za rogi/-on wie co zrobić” (s.131).

Wspomniany tomik Jerzego Granowskiego zawiera odwieczne przesłania: jak być dobrym człowiekiem, żyć zgodnie z kodeksem moralnym, nie ulegać złudnym wartościom i fałszywym prorokom.

Polecamy czytelnikom i krytykom literackim tę niezwykłą książkę, która wykracza poza klasyczne granice gatunku.

Izabela Monika Bill i Tadeusz Lira-Śliwa

———————————————————–

Poetycki nokaut błyskawicy

Błyskawice dla dobrych ludzi to tom poetycki Jerzego Granowskiego. W takim momencie ważne jest, aby każdy autor podnosił sztangę oczekiwań, jakim jest druga pozycja książkowa. O ile debiut Wstaniemy o świcie (Wyd.: Miniatura; Kraków 2011) zrobił na mnie potężne wrażenie, miałem nadzieję, że tym razem błyskawice… okażą się powalające. Nie myliłem się. To był poetycki nokaut.

Gdybym chciał porównać tomik do boksu, wówczas może okazać się, że każdym razem Granowski z precyzją 17 sylab wypowiada się na tematy przestrzeni, pór roku, kobiet – nie stroniąc przy tym od filozofii, kolei czy wszechstronnego żartu. Rozpoczynając cytowanie autora, znajduję przestrogę za pomocą metody chybił-trafił:

przesłanie Niebios

ostrzeżenie przed grzechem

to palec Boży

a następnie kierując się wskazówkami tematycznymi, na które zostały podzielone utwory, trafiam na dział odkrywca. Znajduję tu:

ciekawy świata

przed nim wielka przygoda

Anioł Stróż czuwa

"Błyskawice dla dobrych ludzi"

W tym momencie warto zaznaczyć, że każdą parzystą stronę z celnymi haiku zdobi zdjęcie, które jakby zapowiada, bądź odpowiada wskazanym utworom poszybować nieco dalej, nieco wyżej. Oczywiście ma to na celu sprytną wielowymiarowość, ponieważ Granowski wie, że samymi krótkimi utworami może przegadać temat, może wyjść w stronę banału w sposób niedostrzegalny. Granowski przy okazji drugiego tomiku doskonale poznał taktykę, jak w arcydelikatny sposób łamać stereotypy i konwencję. Na stronie internetowej Granowskiego www.poetycka.strefa.pl trafiłem na recenzję  tegoż tomiku i nie zgodzę się tu z Izabelą Moniką Bill i Tadeuszem Lira-Śliwą, którzy  piszą: “tomik Jerzego Granowskiego zawiera odwieczne przesłania: jak być dobrym człowiekiem, żyć zgodnie z kodeksem moralnym, nie ulegać złudnym wartościom i fałszywym prorokom.” W błyskawicach dla dobrych ludzi nie ma bowiem metod jak nie ulegać złudnym wartościom, nie mówiąc już o fałszywych prorokach. Granowskiego nie obchodzą takie roztrząsania, ponieważ nie jest tom rozliczeń tylko spostrzeżeń, gdzie przyroda nie jedno ma imię:

małe jezioro

nartniki na powierzchni

para w uścisku

Dla człowieka, który w momencie przejścia na emeryturę wydaje skromną pozycję książkową liczy się nie tylko przyroda czy odpoczynek. Znajdziemy tu refleksję z nad jezior ale i także kilka ciekawych metafor odnośnie kolei:

w leśnych odstępach

dyszy wąskotorówka

sarenka patrzy

czy dostrzegając niebezpieczeństwo na przejazdach kolejowych Granowski trafnie zauważa:

łoskot żelastwa

krzyż świętego Andrzeja

zmiażdżone auto

Taka filozofia to nic innego jak poetycki boks. Nie jest bowiem łatwo, za pomocą 17 sylab wypowiedzieć wojnę, a co już innego wygrać pojedynek. Tom ten, to jednoznaczny poetycki nokaut, który czytelnik może doznać za każdym razem. Często spotykam się z utworami, w których roi się od metafor, gdzie utwór nazwany szumnie wierszem ciągnie się w nieskończoność. W przypadku Granowskiego, ta dyscyplina poetycka wymusza konsekwencję. Gdyby w tomie nie byłoby fotografii, błyskawice… znacząco straciły by na sile, a czytelnik mógłby mieć przesyt poszczególnych utworów. Tadeusz Józef Maryniak (pseud. Tamar) często publikuje bardzo krótkie formy literackie począwszy od sentencji, haiku poprzez aforyzmy aż do znudzenia… Wśród prawie 40 pozycji książkowych bardzo trudno trafić na oryginalność, a cała twórczość Maryniaka zlewa się w jedność, czego nie można powiedzieć o Granowskim. On, aby trafnie zilustrować każdą parzystą stronę poprosił kilka osób o cenne fotografie, które są jak grzmoty przy błyskawicach. Tylko w ten sposób łamiąc konwencje tradycyjnego boksu (czy burzy) można trafnie rozwijać temat i poetycko (bez błądzenia) trafiać do serc czytelników. Tytułową błyskawicą, która zdobi okładkę tomu jest przepiękny motyl oznaczający piękność, kruchość i prawdę, że wszystko co piękne, szybko się kończy. Drugi tom poetycki Jerzego Granowskiego to przecież Błyskawice dla dobrych ludzi, które ja polecam każdemu.

Piotr Goszczycki

Jerzy Granowski Błyskawice dla dobrych ludzi. Wyd. Studio Małych Form Graficznych, Katowice 2014

*     *     *

Pasjonatów twórczości Jurka zachęcamy do zakupu tomiku:

Książkę w cenie 10 zł można nabyć (w tym opłata pocztowa) pod adresem smfg@op.pl lub jerzy.granowski@wp.pl; przelew na Studio Małych Form Graficznych Bank Millennium nr 74 1160 2202  0000 0002 1674 5196 z zaznaczeniem: “Błyskawice…”

Tematy tabu w relacjach polsko-niemieckich, specyfika humoru obu tych krajów i różnice kulturowe, które kreują obraz Polaków w Niemczech i Niemców w Polsce – o tym wszystkim będą mogli dowiedzieć się uczestnicy IX edycji Akademii Dziennikarstwa, organizowanej przez Dom Współpracy Polsko – Niemieckiej. Studenci dziennikarstwa, albo pokrewnych kierunków mogą wysyłać swojego zgłoszenia do 14 września.

Akademia Dziennikarstwa odbędzie się od 2 do 5 października. W warsztatach dziennikarskich, wykładach i dyskusjach weźmie udział po dziesięć osób z Polski i Niemiec. Studenci dziennikarstwa albo kierunków pokrewnych, którzy interesują się tematyką europejską i regionalną oraz mają od 19 do 26 lat – mogą wysłać swoje CV i przynajmniej jednostronicowy list motywacyjny do 14 września na adres mailowy weronika.wiese@haus.pl.

Spośród nadesłanych zgłoszeń jury wybierze do 16 września uczestników tegorocznej edycji Akademii.

Podczas Akademii młodzi adepci dziennikarstwa pogłębią swoją wiedzę m.in. odnośnie tematów tabu, które funkcjonują w relacjach polsko-niemieckich, a także zapoznają się ze specyfiką humoru obu tych krajów i różnic kulturowych, które kreują wizerunek Polaków w Niemczech i Niemców w Polsce.

Poza tym uczestnicy poznają tajniki pracy dziennikarskiej i pod okiem polskich i niemieckich ekspertów przygotują samodzielnie własne materiały dziennikarskie. Najlepsze z nich zostaną później opublikowane na stronie www.media.haus.pl

Całkowity udział w projekcie jest bezpłatny, a uczestnicy pokrywają jedynie koszt dojazdu do Gliwic. Poza tym wszystkie spotkania będą tłumaczone symultanicznie na język polski i niemiecki.

TVP Polonia rezygnuje z emitowania programu informacyjnego “Polonia 24″, najważniejszej i najdroższej pozycji w ramówce stacji. Ostatnie wydanie ukaże się jutro.

Jacek Rakowiecki

Jak informuje rzecznik prasowy TVP Jacek Rakowiecki, program zostaje zdjęty z anteny decyzją zarządu. – Powodem jest przewidywane znacznie mniejsze dofinansowanie TVP Polonia przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych – tłumaczy. W tym roku resort deklaruje przekazanie jedynie 6,5 mln zł (w ub.r. 8 mln zł, a w poprzednich latach 11-11,3 mln zł). – Przy czym do dziś nie zostało podpisane porozumienie między TVP a MSZ w sprawie dofinansowania TVP Polonia, oznacza to, że na konto TVP nie wpłynęły dotąd żadne fundusze – zaznacza rzecznik.

Program “Polonia 24″ zadebiutował w ramówce we wrześniu 2011 roku i zastąpił “Polskę 24″. Był nadawany od poniedziałku do piątku o 22. W jego miejsce od września br. TVP Polonia wprowadzi magazyn “Halo Polonia” (we wtorki i czwartki o 22). Ma mieć formułę publicystyczno-reportażową. Poprowadzą go Agata Konarska i Marek Zając.– Pracę przy nim znajdzie część zespołu “Polonia 24″ i wszyscy korespondenci – informuje Jacek Rakowiecki.

Na Facebooku powstał już profil w obronie likwidowanego programu – “Polonia 24 niech zostanie na wizji”.

W plebiscycie “20 książek na 20-lecie” organizowanym przez Świat Książki internauci wyróżnili cztery książki non-fiction, które wejdą do jubileuszowej kolekcji wydawnictwa.

Wydawnictwo Świat Książki zorganizowało plebiscyt z okazji swojego 20-lecia. Internauci, którzy wzięli udział w głosowaniu, wybrali 20 książek, które wydane zostaną w jubileuszowej kolekcji. Znalazły się wśród nich książki Witolda Beresia i Krzysztofa Burnetki “Edelman: Bóg śpi”, Olgierda Budrewicza “Kto chce, niech wierzy”, Artura Domosławskiego “Gorączka latynoamerykańska” i Hanny Krall “Biała Maria”.

Prokuratura okręgowa w Łodzi rozpoczęła wczoraj dwa śledztwa związane z udziałem tygodnika “Wprost” w wyjaśnianiu afery podsłuchowej.

Pierwsze śledztwo wszczęto w sprawie naruszenia nietykalności oraz stosowania przemocy wobec prokuratorów i funkcjonariuszy ABW w redakcji “Wprost”, drugie – w sprawie ewentualnego niedopełnienia obowiązków przez policjantów przy zabezpieczaniu działań śledczych. Śledztwa te związane są z wydarzeniami, do których doszło 18 czerwca br. w redakcji tygodnika: przedstawiciele prokuratury i funkcjonariusze ABW mieli wtedy zabezpieczyć dowody rzeczowe w związku z śledztwem prowadzonym przez warszawską prokuraturę okręgową dotyczącym nielegalnych podsłuchów, których treść opublikował “Wprost”.

Jak podała PAP, w ramach prowadzonych przez prokuraturę z Łodzi działań zaplanowano przesłuchania prokuratorów, funkcjonariuszy ABW i policjantów, którzy realizowali czynności w siedzibie “Wprost”, a także innych osób, które były tam wtedy obecne.

Przypomnijmy, że 18 czerwca br. podczas wizyty w siedzibie tygodnika zażądano wydania nośników z nagraniami, jednak redakcja odmówiła. Dlatego prokuratura zarządziła przeszukanie. Odstąpiono od tych działań po szamotaninie i wtargnięciu do gabinetu naczelnego osób postronnych.

W lipcu br. warszawski sąd nie uwzględnił zażaleń “Wprost” na działania prokuratury – uznał, że redakcja miała obowiązek wydać żądane przedmioty.

Nowy, siódmy numer kwartalnika kulturalnego “Fabryka Silesia” na stulecie Wielkiej Wojny opowiada o końcu starego świata dziewiętnastowiecznego na Górnym Śląsku i narodzinach nowego, dwudziestowiecznego. To numer o świecie, którego już nie ma. Niemniej Górny Śląsk sprzed I wojny światowej pozostawił wiele śladów w sferze kultury, mitologii i pamięci zbiorowej. Jak są dzisiaj odczytywane i rozumiane?

Okładka nr 7 kwartalnika "Fabryki Silesia"

Nowy numer otwiera esej Zbigniewa Kadłubka “Dzieci Woltera” o korzeniach Górnego Śląska w wieku osiemnastym i dziewiętnastym. Próbę rekonstrukcji politycznej regionu na przełomie stuleci podejmuje Kai Struve. Natomiast Guido Hitze i Jan F. Lewandowski prezentują dylematy Wojciecha Korfantego i księdza Carla Ulitzki. O wpływie Wielkiej Wojny na zdarzenia przyszłości Krzysztof Karwat rozmawia z Ryszardem Kaczmarkiem.

O zaginionym świecie górnośląskiej szlachty i związanym z nią pejzażu prowincjonalnym piszą Bernard Linek i Sebastian Rosenbaum. Dalej Alojzy Lysko przedstawia wiejskie Bojszowy przed stu laty, Andrzej Kaluza kreśli losy społeczności żydowskiej w Białej (na Śląsku Opolskim), Grzegorz Bębnik pisze o egzotycznych losach Górnoślązaków w niemieckich koloniach w Afryce, a Henryk Waniek opowiada o swoim dziadku w kajzerowskiej flocie. Wreszcie Jan F. Lewandowski zapisuje wrażenia z wyprawy do Trójkąta Trzech Cesarzy w Mysłowicach.

W obszernym bloku literackim nowa “Fabryka Silesia” przynosi fragmenty świetnej powieści Hansa Lipinskiego – Gottersdorfa “Nad Prosną” z soczystą kreacją przełomu stuleci w rolniczej, północnej części Górnego Śląska (w tłumaczeniu Wojciecha Kunickiego). Do tego fragmenty niewydanej powieści Jarosława Lewickiego “Hansi” o katowickim dzieciństwie sławnego surrealisty Hansa Bellmera. O jego późniejszych losach pisze Henryk Waniek w szkicu “Monsieur Hans Bellmer”.  Numer zamykają stałe felietony Kadłubka, Karwata i Villqista. To niektóre pozycje siódmego numeru “Fabryki Silesia”, który nabyć można w salonikach prasowych Empiku, Kolportera i Ruchu.

Wydawcą kwartalnika “Fabryka Silesia” jest Regionalny Ośrodek Kultury w Katowicach, a numer siódmy wydano dzięki dofinansowaniu przez Fundację Współpracy Polsko – Niemieckiej.